tradukoj: be ca de en es fr hu it nl pl pt ro ru sk tp uk vo zh

^*est/i [1]

^*esti

1.

Ekzisti: mi pensas, do mi estas; Dio diris: estu lumo [2]; la homo konsideru tion, kio li estas, rilate al tio, kio estas; sen regalo ne estas balo[3].

2.

Troviĝi (en loko aŭ en situacio): esti en urbo, en dubo, en embaraso; neniu estis^Z (ĉeestis).

3.

Havi tiun econ, havi tiun identecon, esti de tiu speco, kiun esprimas la predikativo: riĉeco estas frato de fiereco[4]; pri havo najbara oni estas malavara[5]; estis silento en kampoj^Z; kio estas (okazas) al vi?^Z; estis vespero^Z.
Rim.: Specialan sencon havas la esprimo tio estas.

4.

Stati (= fari aŭ ricevi agon) tiel, kiel esprimas la predikativa participo: esti amata[6]; vi estos punata [7]; laŭ la projekto de la inĝenieroj tiu ĉi fervojo estas konstruota en la daŭro de du jaroj, sed mi pensas, ke ĝi estos konstruata pli ol tri jarojn^Z; ĉiuj jam de longe estis foririntaj, kiam mi alvenis.

5.

Stati tiel, kiel esprimas la adverba predikativo (uzata en sensubjektaj frazoj por esprimi ies impreson): ĉie estas varme, sed hejme plej ĉarme[8]; estas al mi agrable revidi vin; estas al mi bone, komforte tie ĉi; kiel estas al vi? (= 1 kiel vi fartas? 2 en kia stato vi estas?); estis al ŝi kiel se ŝi sentus, ke ... [9].

estaĵo

1.

Io, kio iel ekzistas: ĉiu viva estaĵo [10]; la komunaj nomoj distingas certan specon de objektoj kaj estaĵoj (lampo, libro, floro, pomo, seĝo, homo, amo), dum la propraj nomoj indikas unu solan, certan objekton, lokon aŭ estaĵon kaj diferencigas ĝin de ĉiuj aliaj el la sama speco [11]. ento

2.

estulo
Rim.: Tiu senco de la vorto ne koheras kun ties vortelementoj kaj aperas precipe en tradukoj. [Sergio Pokrovskij]

estulo

Ula estaĵo¹, ekzistanta homo, besto, aŭ spirito: [la vorto] feo, kiun oni povus uzi, por montri fab[e]lan estulon, ekz-e Oberono, kaj kiun oni povas devenigi de [la vorto] feino [12].

estanteco

Nuna tempo.

estinteco

Pasinta tempo.

estonteco

Venonta tempo.

estigi

Fari, ke io estu, kaŭzi, formi, produkti. kaŭzi, krei, naski, okazigi, produkti, starigi, veki

estiĝi

Iĝi ekzistanta: mi eĉ ne rimarkis, ke silento estiĝas kaj daŭras [13].

alesti, apudesti

ĉeesti

Esti en iu loko, kiam io okazas: ĉeesti kunvenon; ĉeesti en, ĉe kunveno; en ĉeesto amata, en forest' insultata; [16] multnombra ĉeestantaro.

ĉieesto

Troveblo en ĉiuj eblaj lokoj, aŭ en multegaj lokoj samtempe: tiel komenciĝis la legendo pri la ĉieesto de kolonelo Aureliano Buendía [17].

ekesti

Komenci esti, daŭre (estiĝi) aŭ nur por nelonga tempo: por unu minuto ekestis embarasa silento [18]; li ankaŭ devis demandi, kiel Komenio kondutu en la situacio, kiu ekestis post la duelo kun Nigrin [19]; la problemo estas kompreneble solvita „itisme“, ĉar la lingvo ĝin tiel solvis jam antaŭ ol la fama disputo ekestis [20].

foresti

Esti malproksima, ne ĉeesti: mi forestis dum du tagoj; foresti el oficejo; esti kondamnita forestante; foresto de ofendo estas plej bona defendo [21]; la forestanto ĉiam estas malprava [22].

foresto

Stato esti malproksima, ne ĉeesti.

kunesti

Esti en sama loko, kune: li residigis lin sur la teron, dancadis ĉirkaŭ li, dume dirante al li strangajn rakontojn pri ĉio, kion li vidis de kiam li kaj maljuna Jafo laste kunestis [23].

malesti

Ne ekzisti, manki.

marestaĵo

Marvivaĵo, precipe marbesto: la maro retiriĝis de la marbordo kaj marestaĵoj restis sur la tero [24].

neesto

Neekzisto: kontraŭ neesto ne helpas protesto[25].

^*tio estas (t. e.)

Alivorte, nome², klarigante pli precize: la simpla esperantisteco, t.e. la simpla lernado kaj uzado de Esperanto, neniun devigas aliĝi al ia ideo^Z; la akuzativo montras direkton, t.e. movadon al ia loko^Z; por la hodiaŭa tago mi ricevis duoblan pagon, t. e. ... dek frankojn [26]; por esprimi direkton ni aldonas la finaĵon n, t.e. la finaĵo, kiu signas la akuzativon.

  ~ant(ec)o, ktp: aldoni ekz GRA. [MB]