tradukoj: be br cs de en es fr hu nl pl pt ru

^*pend/i [1]

^*pendi

1.

Esti alligita per unu ekstremo tiel, ke la cetero estas libera, ne tuŝante la teron aŭ plankon: multaj fruktoj pendas de la pirujo; glavo pendis ĉe lia flanko; la haroj pendis malsupren sur la ŝultroj^Z; lampo pendas de la plafono; pentraĵo pendas sur la muro^B; orelpendaĵo; liaj manoj pendis senforte sur la nigra vesto^Z; azeno kun elpendanta lango^B; (figure) la aŭskultantaro kvazaŭ pendis je la lipoj de l' oratoro (avide aŭskultis).

2.

Esti pendumita: longe ŝtelas ŝtelisto, tamen fine li pendos [2]; tajloro krimis, botisto pendas [3].

3.

(figure) Resti senmove super iu aŭ io; ŝvebi: super ni pendis la pura ĉielo^B; la luno pendis alte en la ĉielo^B; super la homamaso pendis polvo kaj tumulto; en la aero pendis peza griza nebulo^B; roka plataĵo, kiu arkoforme pendas super la bordo de Rejno^Z; (figure) iliaj ĝemoj pendis en la venenita aero de l' kajuto^B; (figure) la akcipitro flugpendas super kolombo; (figure) pendos sur li la tuta gloro de la domo de lia patro^Z; (figure) grava danĝero pendas super nia entrepreno (minacas ĝin); (figure) ĝis tiam nia afero pendas en la aero^Z (estas tute necerta).

pendigi

1.

Fiksi ion ĉe unu ekstremo tiel, ke la alia ne tuŝu teron aŭ plankon: mi ne pendigis mian ĉapon sur la arbeto, sed ĝi flugante pendiĝis sur la branĉoj^Z; pendigi mantelon sur^Z, de, ĉe hoko.

2.

pendumi (frazaĵo) en dom' de pendigito pri ŝnuro ne parolu [4]; (frazaĵo) por pendigi ŝteliston, antaŭe lin kaptu [5].

3.

krucumi la princoj estas pendigitaj je siaj manoj [6].

pendigilo

pendumilo

pendingo

pendumilo

pendumi

Levi iun de tero per ŝnuro ĉirkaŭanta lian kolon por mortigi lin per gorĝopremo: pendumi krimulon; sin pendumi; penduminda fripono. ekzekuti

pendumilo

Trabaĵo destinita por pendumi ekzekutatojn.

dependa

1.

Dependanta, nelibera: dependa situacio.

2.

nedependa.

depende je, depende de

Ne memstare, sed influite de, laŭ³: la sonoj povas diferenci iomete, depende de kia komputilo aŭdigas ilin [8].

dependi

1.

Esti subigita sub ies volo aŭ povo: la filo dependas de sia patro; la sorto de homo dependas de Dio; la afero ne dependas de mia volo^Z; la decido dependas de vi^B; de ili dependas, ĉu la nova organizo estos kontentiga aŭ ne. obei, submetita.

2.

Esti ligita kun io per mallarĝa rilato de konsekvenco: ĉio ĉi dependas de la cirkonstancoj, de la sekreteco, rapideco, de via gusto, de l' kutimo^Z, de la vetero; mia feliĉo dependas de tio, ĉu mi edziĝos al ŝi; depende de tio, kiel (laŭ tio kiel) li al mi respondos.

3.

Esti konsistiga parto de tuto: tiu ĝardeno dependas de la bieno; la aferoj, kiuj dependas de nia metio; tiu vilaĝo ne dependas de nia distrikto. aparteni.
Rim.: Ĉi tiun sencon ³ mi opinias fremda al Esperanto. [Sergio Pokrovskij]

elpendaĵo

Plato pendanta super butiko kaj signanta la specon de komerco; ŝildo^1.b: La ruĝeta elpendaĵo elrigardis kun siaj oraj, en la suno brilantaj literoj [9]; la elpendaĵo, fleksita super la enirejo en la angulo ĉe ambaŭ flankoj de la fasado, estis montranta elefantan kapon [10].

nedependa

1.

Ne dependanta: lia agado subite ĉesis pro kialoj, de li nedependaj [11]; mia nedependema naturo igis min ĉiam nekapabla por la submetiĝoj, kiuj necesas por tiu, kiu volas kunvivadi kun la homoj [12]. Kvazaŭa sinonimo: sendependa.

2.

a)

(p.p. okazoj) Tiaj, ke la probablo de ilia komunaĵo egalas al la produto de iliaj probabloj: se a kaj b estas okazoj nedependaj kun nenula probablo, la kondiĉa probablo de unu, sciante, ke okazis la dua, egalas al la probablo de la unua (simb. P(a|b) = P(a)).

b)

(p.p. du hazardaj variabloj X kaj Y super la sama probablospaco) Tiaj, ke por ajnaj reeloj x kaj y la okazoj (X < x) kaj (Y < y) estas nedependaj ^2.a: se du variabloj estas nedependaj, la ekspekto de ilia produto egalas al la produto de iliaj respektivaj ekspektoj (simb. E(X.Y) = E(X).E(Y)).
Rim.: Troveblas „stokaste nedependa“ en [13], probable kun la sencoj ^2.a kaj ^2.b. Por la samaj sencoj troveblas „stokaste sendependa“ en [14].

c)

lineare nedependa, dependa kaj nedependa variabloj.

sendependa

Dependanta de neniu aŭ nenio, tute libera.

sendependeco

Plena memregeco: ĉiuj deziras la sendependecon de la lando. aŭtonomeco, suvereneco

sendependismo

Politika movado por memstarigo de provinco aŭ de parto de regno: balotado en Skotlando povas signi kreskon de la landa sendependismo [15].

sendependisto

senpendismano: la okupado transformiĝas en armita batalo kontraŭ la sendependistoj [16]

lineare dependa

lineare nedependa.

lineare nedependa[18], lineare sendependa[19]

(p.p. vektoroj) Tiaj, ke lineara kombinaĵo el ili estas nula, se kaj nur se ĉiuj ĝiaj koeficientoj estas mem nulaj: en polinom-ringo, konsiderata kiel modulo super ĝia baza ringo, la polinomoj Xⁱ estas nedependaj unuj de la aliaj. libera.
Rim.: Pro oportuneco oni diras ankaŭ „x dependas de y“, „x estas dependa de y“ anstataŭ „x kaj y ne estas nedependaj“, kaj „x ne dependas de y“ anstataŭ „x kaj y estas nedependaj“.

      Indas precizigi la sencnuancon inter "nede~a" kaj "sende~a", se
      ĝi ekzistas.
      [MB]